على محمدى
49
شرح اصول استنباط ( فارسى )
و امّا سنت يا دليل دوّم اخباريين : از سنت كه مهمترين دليل اخباريين مىباشد به چهار طائفه اخبار تمسك كردهاند : طائفه اول : اخباريكه مثل دسته اول از آيات ما را از قول به غير علم منع كردهاند كه چون هم مضمون با آيات است و همان جواب را دارد مصنف اينها را متعرض نشدهاند . طائفه ثانيه يا اخبار توقف : روايات فراوانى از ائمه ( ع ) وارد شده مبنى بر اينكه وقتى به شبهه رسيديد توقف كنيد و اقدام نكنيد و امر به توقف كرده كه دلالت مىكند بر وجوب توقف و حرمت اقدام و ورود در عمل و روايات در اين باب فراوان است « 1 » . و جناب مصنف به گوشهاى از آن روايات آن هم تنها به مقدار محل شاهد قناعت كرده و آنها عبارتند از : 1 - در مقبولهء عمر بن حنظله پس از اينكه امام همهء مرجحات يك حديث بر حديث ديگر را ذكر مىكنند در پايان مىفرمايند : اگر هردو حديث از همهء اين جهات مساوى بودند حكم اينست كه : « اذا كان كذلك فارجه ( تاخير بيانداز ) حتى تلقى امامك فانّ الوقوف عند الشبهة خير من الاقتحام فى الهلكة » ، البته اين حديث مربوط به دليلين متعارضين است ولى ذيل حديث كبراى كلى است و آن اينكه توقف عند الشبهه كه مفرد با الف و لام جنس است و بر هرشبههاى قابل صدق است ولو منشأ آن فقدان نص باشد و طبق نقل مرحوم شيخ در رسائل : الوقوف عند الشبهات . . . كه جمع با الف و لام است و مفيد عموم و هرشبههاى را شامل
--> ( 1 ) - مرحوم شيخ در رسائل ، صفحهء 206 به بعد آورده و مرحوم صاحب وسائل الشيعه در ، ج 18 ، صفحهء 111 به بعد آورده است .